Sünnəyə Uyğun Toy Necə Olmalıdır?

Toy, insan həyatında xüsusi bir dönüm nöqtəsidir. Bu mühüm mərhələni necə yaşadığımız isə həm şəxsi, həm də ictimai baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. İslam mədəniyyətində toy təkcə bir əyləncə deyil, həm də bir ibadət niyyəti ilə həyata keçiriləcək qədər ciddi və dəyərli bir hadisədir. Peyğəmbərimiz (s.ə.s) və səhabələrinin həyat tərzindən nümunə götürərək bu günümüzə uyğun şəkildə, lakin əsasları qoruyaraq bir toy təşkil etmək mümkündür.

Sünnətə uyğun bir toy sadəcə müəyyən dini rituallarla məhdudlaşmamalıdır. Əksinə, sünnət bir həyat tərzidir və bu anlayış toylarımızda da öz əksini tapmalıdır.

Sünnətə uyğun bir toyda yer almalı olan beş əsas:

1. İxlas (Səmimiyyət):
Toylar bəzən insanların bir-birinə özünü göstərmək yarışına çevrilə bilir. Halbuki belə məclislərdə əsas olan səmimiyyətdir. Yəni insan imkanları nisbətində hərəkət etməli, “el içində pis görünməyim” kimi düşüncələrlə özünü maddi və mənəvi yük altına salmamalıdır. Hz. Fatimənin (r.a) sadə, lakin mənalı toyu bizə bu baxımdan çox gözəl nümunədir.

2. Elan (Açıqlıq):
Nikahın əsas şərtlərindən biri onun gizli deyil, ictimai şəkildə elan olunmasıdır. Toy isə bu elan üçün ən münasib fürsətdir. İctimaiyyətə açıq, şəffaf və təmiz niyyətlə keçirilən bir mərasim sünnətə daha yaxındır.

3. İkram (Qonaqpərvərlik):
Toya gələn qonaqlara, imkan daxilində, ikram etmək həm gözəl əxlaqın göstəricisidir, həm də İslam adətidir. Vəlimə - yəni toy yeməyi - Peyğəmbərimizin də (sav) təşviq etdiyi bir sünnədir. Bu da sadə, riyadan uzaq, təmtəraq üçün yox, paylaşmaq və sevincə ortaq etmək niyyəti ilə edilməlidir.

4. Ehtiram (Hörmət):
Dəvət olunan insanlara qarşı diqqətli və hörmətli davranmaq, onların rahatlığı üçün şərait yaratmaq da vacib məqamlardandır. Toylar sevgi və qardaşlığı artırmalı, yoxsa düşmənçiliyə və narazılıqlara səbəb olmamalıdır.

5. İhsan (Yardımlaşma):
Toy sahiblərinə yardım etmək, maddi-mənəvi dəstək göstərmək lazımdır. Lakin bu yardım borc hissi ilə yox, Allah rızası üçün edilməlidir. Heç kim özünü məcbur hiss etməməli, imkanına uyğun şəkildə iştirak etməlidir.

Sünnətə uyğun olmayan beş əsas xəta:

1. İxtilat (Həddindən artıq qadın-kişi təması):
Qadın və kişilərin sərhədsiz, nəzarətsiz şəkildə bir yerdə olması İslamın mahiyyətinə uyğun deyil. Bu, toyun ruhunu zədələyən bir davranışdır. Ailələrin, xüsusilə də gələcək ailə həyatının təməli olan bu gündə hicaba və məhrəm sərhədlərə diqqət çox vacibdir.

2. İsraf (Lazımsız xərclər):
"Bir dəfə evlənirəm" deyə edilən ifrat xərclər israfın qapısını açır. Halbuki dinimiz israfdan ciddi şəkildə çəkindirir. Toy nə qədər təvazökar və isabətli təşkil olunarsa, o qədər də bərəkətli olar.

3. İfşa (Gizlilərin açıqlanması):
Ər-arvad arasında və ya ailələr daxilində olan şəxsi məsələlərin, hisslərin və sirrlərin ictimailəşdirilməsi toyun mahiyyətinə ziddir. Sosial mediada yayılan hər detal, bəzən gözəllikdən çox zərər gətirə bilər.

4. Ehmal (Dəvət və diqqətsizlik):
Dostların, qohumların və xüsusilə də imkansız insanların toyda unudulması ciddi bir nöqsandır. Peyğəmbərimiz (s.ə.s) belə toy yeməklərini "ən pis yemək" (Buxari) adlandırmışdır. Toy, küsülülüklərin barışa çevrildiyi, kənarda qalanların qucaqlandığı bir məclis olmalıdır.

5. İtaətsizlik (Həddi aşma):
Toylar ya bəzən çox rəsmi olur, ya da sərhədsiz azadlığa çevrilir. Hər iki hal da düzgün deyil. İslam çərçivəsində sevinmək, əylənmək olar, lakin bu, ifrata varmadan, harama qarışmadan edilməlidir. Peyğəmbərimizin (sav) toylarda dua etməsi və qonaqlara ikram etməsi bu baxımdan bizə gözəl bir ölçüdür.

Nəticə olaraq:
Sünnətə uyğun bir toy, sadəcə dini ayinlərin yerinə yetirildiyi bir mərasim deyil, eyni zamanda ixlasın, elanın, ikramın, ehtiramın və ihsanın dolğun şəkildə yaşandığı; eyni zamanda ixtilatın, israfın, ifşanın, ehmalın və itaətsizliyin yer almadığı bir mənəvi başlanğıcdır. Toy, gələcək ailə həyatının ruhunu formalaşdırırsa, bu başlanğıc da sünnət kompası ilə istiqamətlənməlidir. Həm ailə üçün, həm də cəmiyyət üçün bərəkət və mənəviyyat buradan başlayır.