Müasir dövrün ölümə münasibəti, zahirdə qarışıq və paradoksal görünsə də, əsasən insanın özündən uzaqlaşdırılması, diqqətinin öz mahiyyətindən yayındırılması üzərində qurulub. Ölüm düşüncəsini unutdurmaq üçün bu dünyanın əlindəki ən təsirli vasitə insanı dayanmadan təkrarlanan, ötəri və əvəzlənə bilən həzzlərə yönəltməkdir. Bu cür yönləndirmə, insanın ağlını passivləşdirir, onu başqalarının istəklərinə uyğun şəkildə idarə olunan bir varlıq halına gətirir.
Tükətimin İdeallaşdırılması və İnsan Dəyərlərinin Aşınması
Kapitalist sistem, “bu dünyaya bir dəfə gəlirik” kimi şüarlarla, daim istehlak edən və daha çoxuna sahib olmağa çalışan bir nəsil formalaşdırır. Lakin bu həzz axtarışı, əslində insanın öz dəyərini unutması ilə nəticələnir. Maraqlıdır ki, insan dəyərsizləşdikcə özünü daha dəyərli göstərmək ehtiyacı hiss edir. Nəticədə, düşünməkdən uzaq, lakin fiziki olaraq inkişaf etmiş bədənlərə sahib bir cəmiyyətin ortaya çıxması arzu edilir.
Tanrının və Axirətin Görünməz Edilməsi
Müasir həyat tərzi Tanrı və axirət anlayışını sanki bir mötərizəyə alır, bunları həyatın mərkəzindən çıxarır və insanı bu dünyaya bağlı, ötəri arzuların arxasınca qaçan bir varlığa çevirir.
Elm, Ümid və Ölümsüzlük Arzusu
İnsan zaman-zaman düşünməyə təşəbbüs etdikdə, bu düşüncə də tez bir zamanda elmin qeyri-müəyyən ümidlərinə yönəldilir. Elm, bir tərəfdən insanın ağlını müvəqqəti olaraq sakitləşdirir, digər tərəfdən isə zaman qazanmaq vasitəsi kimi istifadə olunur.
Transhümanizmə və kainatın sirlərini açmaq istiqamətində aparılan nəhəng layihələr – bunların hamısı əslində ölümsüzlüyə çıxış yolu tapmaq istəyindən doğur. İnsan bu cür cəhdlərlə sanki gələcəyə doğru uzanır, həyatın sonsuz ola biləcəyi illüziyasını yaşayır. Amma reallıq budur ki, hər bir insan dərinliklərdə ölümsüzlük arzusunu daşıyır. Heç kim tam yox olmağı istəmir. Din də bunu təsdiqləyir: ölüm son deyil, sadəcə bir hal dəyişməsidir. Ölümsüzlük isə bir həqiqətdir – “vəzqə”dir.
İntihara Dair Bir Yanaşma
İntihar edən insanların sadəcə ölmək istədiyi düşüncəsi yanlışdır. İntihar, çox zaman ağılın deyil, dərin duyğuların – bəzən ümidsizliyin dibə vurması, bəzən isə utanma, tənhalıq və ya dəyərsizlik hissinin zirvəyə çatması ilə baş verir. Bu, ağıl ilə verilmiş qərar deyil, iç dünyada yaşanan zəlzələlərin nəticəsidir.
Bu nöqtədə bir məsələ də önə çıxır: intiharın məsuliyyəti tam şəkildə fərdin özünəmi aiddir? Burada ümid edilir ki, bu şəxslər artıq idarə edə bilmədikləri bir halın içində olurlar və məhz bu səbəblə hesab günündə məsul tutulmazlar. Bu isə dua və mərhəmət baxımından, analitik mühakimədən daha üstün bir dəyəri ifadə edir.
Ölümsüzlük Tapılsaydı Nə Olardı?
Əgər bu həyat sonsuz olsaydı, insan onsuz da yaşamağa dörd əllə sarılacaqdı. Çünki peyğəmbərlərin həyatına baxdıqda görürük ki, onlar axirətə dair ən yüksək biliyə sahib olsalar da, bu dünya həyatındakı hər bir davranışları dəyərsizləşməyib. Görmək üçün gözümüz, eşitmək üçün qulağımız olduğu müddətcə həyatın hər anı, hər duyğusu və hər təcrübəsi bizim üçün bir haqq və bir dəyər daşıyır.
Həyatın Qısa və ya Uzun Olmasının Ədalətlə Əlaqəsi
İnsanların 10 yaşında və ya 90 yaşında dünyadan köçməsi arasında ilahi ədalət baxımından fərq yoxdur. Ədalətsizlik iddiası üçün bir ölçü, bir müqayisə meyarı olmalıdır. Halbuki həyatın müddəti nə qədər olursa olsun, bu, Allahın hikmətinə əsaslanır.
Kulluq Sadəcə Bu Dünyaya Aid Deyil
Ölüm, insanın Allaha qulluq vəzifəsini sona çatdırmır. Cənnətdə də, cəhənnəmdə də insanın varlığı Allahı zikr, təsbih və şükürlə davam edəcək. Bu dünyadakı imtahan xarakterli qulluq sona çatsa da, insan həmişə bir qul olaraq qalacaq. Allah olmaq ehtimalı yoxdur – insan var olduqca kuldur.
Allahın Qərarverici Rolu və Həyatın Dərki
Kim nə qədər yaşayacaq, kim zəngin, kim kasıb olacaq – bunların hamısı Allahın təqdiridir. Peyğəmbərimizdən (s.a.s) öyrənirik ki, hər vəziyyətdə əsas məsələ Allahla olan şüurun diri qalmasıdır. Qalan bütün hallar, bu şüurun təzahürləridir.
Tanrının varlığı insana təsəlli verir. Onun bizi hesaba çəkəcəyini vəd etməsi – cənnətin və ya cəhənnəmin özündən də böyük olan bir görüşü, Tanrı ilə qarşılaşma şüurunu insanın zehninə yerləşdirir. Bu, sanki kainatın bütün sirrini anlamaq, tarix boyu əldə olunmayan bir mənzərəni seyr etmək kimidir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder