Yoxsulluğun yaratdığı çətinliklər çox vaxt aydındır, lakin var-dövlətin bəzən insana yükə çevrilməsi isə daha dərindən izaha ehtiyac duyur. Yaşadığımız dövr bolluğun, istehsalın və maddi rifahın artdığı bir dövrdür. Amma bu rifaha çatmaq asan deyil – ardıcıl səy, məqsədyönlü fəaliyyət və ən əsası, düzgün bilgi tələb edir.
Bilik: Hər Nailiyyətin Təməli
Nə ilə məşğul oluruqsa olaq – istər maddi, istərsə də mənəvi sahədə – bilik olmadan sabit və davamlı bir uğurdan danışmaq mümkün deyil. Hər hansı bir sənətdə ustalaşmaq, istər dəmirçilik, istərsə də media və ya siyasətçilik sahəsində olsun, həmin sahəyə ciddi zaman və enerji sərf etməyi, prosesi başdan sona izləməyi və idarəetmə qabiliyyəti əldə etməyi tələb edir. Maddi rifaha çatmaq istəyən şəxs, sadəcə pul qazanmağı yox, həmin sahənin bütün mexanizmlərinə bələd olmağı qarşısına məqsəd qoymalıdır.
Zənginlik: Qədərdənmi Asılıdır, Yoxsa Əməydənmi?
Həm maddi, həm də mənəvi zənginlik bir tərəfdən Allahın nəsibi olsa da, digər tərəfdən buna çatmaq üçün insanın iradəsi, səyi və istəyi həlledici rol oynayır. Amma bu "istək" səthi bir arzu deyil, içdən gələn bir bağlılıq, ciddi əmək və zaman sərmayəsi tələb edən bir yönəlmədir.
Mənəvi Dəyərlər və Onların Dəyəri
Bəzən elə məqsədlər olur ki, onların qarşılığını pul və ya digər maddi vasitələrlə ölçmək mümkün deyil. Məsələn, fəlsəfə ilə məşğul olan bir insanın əsas motivasiyası nadir hallarda pul olur. Allah rızası, cənnət arzusu və ya saf ibadət kimi ali məqsədlər isə heç bir maddi dəyər qarşılığında əldə edilə bilməz. Qədim Yunanın əbədi xoşbəxtlik anlayışı da bu qəbildəndir – onu almaq mümkün deyil, amma onun uğrunda yaşamaq mümkündür.
Lakin bu cür ali məqsədlərin də bir "dəyəri" var – bu dəyər, insanın özünü tam şəkildə həmin məqsədə həsr etməsidir. Yəni ruhun, şüurun və davranışların bütövlükdə o məqsəd ətrafında formalaşması. İslamda dindarlıq anlayışları üzərində aparılan müqayisələr də bunu göstərir: insan özünü tam şəkildə vermədiyi heç bir məqsəddən tam nəticə ala bilməz.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder