Həyat bəzən insanı elə bir nöqtəyə gətirib çıxarır ki, içindəki mənəvi canlılıq sönür, ruh boşalır, ümidlər solur. Lakin unutmamaq lazımdır ki, insanın təbiətində enişli-yoxuşlu hallar var – bəzən yüksəldiyimiz, bəzən isə düşdüyümüz anlar olur. Əsas məsələ bu düşüşlər qarşısında ruhdan düşməmək, ümidsizliyə qapılmamaq və yenidən toparlanmağa çalışmaqdır.
Mənəviyyat baxımından çətinlik yaşayanlara bir neçə tövsiyəmiz var:
1. Ümidinizi və mənəvi ruhunuzu itirməyin
Hər birimizin içində zəif və çarəsiz anlarımız olur. Bu, insan olmağın bir hissəsidir. Həyat heç vaxt düz bir xətt üzrə getmir. Özümüzü keçmişdə yaşadığımız mənəvi həyəcanlara çata bilməyəcəyimiz düşüncəsi ilə sıxmaq yerinə, bu hisslərin yenidən qayıda biləcəyinə ümid etməliyik. İnam varsa, Allahın izni ilə sağalma da var.
2. Mənəvi geriləmənin səbəblərini araşdırın
Bəzən ruhumuzda baş verən bu boşalma ani bir hadisə nəticəsində baş verə bilər, bəzən də tədrici şəkildə. Özümüzü dərk etmək üçün bu sualları verməliyik:
-
Bu hal hansı hadisədən sonra başladı?
-
Bəlkə də səbəb, dini çevrələrdən və insanlardan həddindən artıq gözləntilərimiz olub?
-
Yoxsa ibadətlərin mahiyyətini və məqsədini lazımınca anlamamışıq?
-
Bəlkə də niyyətimizdə ikilik var – dilimizdə Allah rızası, amma daxilimizdə başqa məqsədlər?
İki əsas məsələ isə xüsusilə nəzərə alınmalıdır:
-
Vacib ibadətlərə laqeydlik: Namaz və digər fərz ibadətlərin zəifləməsi mənəvi həyatı zəiflədir.
-
Haramlarla iç-içə olmaq: Yalan, qeybət, faiz, harama baxmaq və haram dinləmək kimi hallar ruhumuzu zəhərləyir. Haramla qidalanan bir bədən, halal davranış sərgiləyə bilməz.
Səbəbi düzgün tapmaq, müalicəyə doğru istiqamət verəcək.
3. Mənəviyyatı oyadacaq mənbələr tapın
Hər kəsin ruhunu canlandıran fərqli qaynaqlar olur. Amma bəzi ümumi yollar da var:
-
Qəbir ziyarəti və ya cənazədə iştirak edərək ölümü və axirəti düşünmək.
-
Yetim və yaşlılarla vaxt keçirərək dərindən təfəkkür etmək.
-
İslam coğrafiyasındakı çətinlikləri izləyib, şükür və dərdimizi unutmamaq.
-
Təbiətdə tək qalıb kainatdakı ahəngi müşahidə etmək.
-
Səhər namazına qalxmaq, azan dinləmək, gözəl səslə Qurani-Kərim və ya qasidələr dinləmək.
-
Elm məclislərinə qatılmaq – əvvəl çətin gəlir, amma davam etdikcə ruhun dirildiyini hiss edirsən. Hətta onlayn dərslər belə bu baxımdan faydalı ola bilər.
Özünüzü nə motivasiya etdiyini tapmalı və bu istiqamətdə irəliləməlisiniz.
4. Sözü keçən, hikmət sahibi insanlarla görüşün
İçinizə işıq sala biləcək böyük insanlarla görüşməyə çalışın. Bu, ailədən bir ağsaqqal, qonşudan bir arif, ya da dəyər verdiyiniz bir alim ola bilər. Onların duasını almaq, bir neçə söhbət dinləmək bəzən illərlə çəkən daxili bir boşluğu doldura bilər.
5. Böyük İslam şəxsiyyətlərinin həyatını oxuyun
Qurani-Kərimdə adı çəkilən peyğəmbərlər, doğrular, şəhidlər və salehlər – bunlar bizim üçün nümunədir. Sahabələrin həyatı da bu qrupun içindədir. Onların həyatına nəzər salmaq, yaşadıqları çətinliklərə baxıb öz problemlərimizi dəyərləndirmək ruhu qüvvətləndirir. Məsələn, Əbu Əyyub Əl-Ənsarinin həyatı, onun təvazö və fədakarlığı bizə ruhani dayaq ola bilər.
Əslində mənəvi enişlər bir yolçuluğun təbii mərhələsidir. Zirvəyə çıxan bir dağçının da bəzən dayanıb nəfəs aldığı, bəzən isə yıxılıb yenidən qalxdığı kimi, biz də ruhən yorulduğumuz zamanlar yaşayırıq. Əsas məsələ, yerimizdə qalmamaqdır – düşdüyümüz yeri müəyyən edib, ümidimizi qoruyaraq, bizi yenidən oyadacaq mənbələrə sarılmaq və bu çətin yolda bələdçilərimizdən faydalanmaqdır. Allahın izni ilə bu səylər, bizə yenidən ayağa qalxma gücü verəcək.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder