Nişanlılıq dövrü evliliyə gedən yolun ən həssas mərhələlərindən biridir. Bu mərhələdə gənclər təkcə bir-birilərini daha yaxından tanımağa çalışmırlar, eyni zamanda iki ailənin düşüncəsi, gözləntisi və müdaxilələri ilə də qarşılaşırlar. Bəzən ailələrin təzyiqi o qədər artır ki, bu vəziyyət gəncləri yorur, tərəflər arasında anlaşılmazlıqlar yaradır, ailələr arasında gərginliyə səbəb olur və təəssüf ki, bəzi hallarda nişanın pozulmasına qədər gedib çıxa bilir. Bu səbəbdən nişanlılıq dövrünü sadəcə sevgi və həyəcan mərhələsi kimi görmək doğru deyil. Bu dövr eyni zamanda səbir, anlayış və münasibəti qoruma bacarığı tələb edən ciddi bir imtahandır.
Əvvəla, bu prosesdə ən vacib məsələ “biz” düşüncəsini formalaşdırmaqdır. Nişanlı olan iki insan artıq tək-tək fərdlər kimi deyil, gələcəkdə bir ailə quracaq iki tərəf kimi davranmağı öyrənməlidir. Əlbəttə, hər kəsin öz ailəsi var və ailələrin fikri də önəmlidir. Amma gənclər bilməlidirlər ki, evlilik yolunda əsas məsuliyyət onların üzərindədir. Onlar kənardan gələn hər sözə, hər təzyiqə ayrı-ayrılıqda reaksiya versələr, münasibət zəifləyər. Amma birlikdə dayanmağı bacarsalar, bu proses daha sağlam şəkildə idarə olunar. Burada “biz” olmaq ailələrə qarşı çıxmaq mənasına gəlmir. Bu, sadəcə olaraq, münasibəti qorumaq, bir-birinin yanında durmaq və gələcək ailənin təməlini möhkəm saxlamaq deməkdir.
Nişanlılıq dövründə diqqət edilməli ən mühüm məsələlərdən biri də sözləri süzgəcdən keçirməkdir. İnsan öz ailəsindən eşitdiyi hər sözü olduğu kimi qarşı tərəfə çatdırmamalıdır. Çünki bəzən valideynlər əsəblə, narahatlıqla və ya duyğusal şəkildə ağır sözlər deyə bilərlər. Bu sözləri olduğu kimi nişanlıya çatdırmaq münasibətdə dərin yaralar aça bilər. Ona görə də hər iki tərəf bir növ süzgəc rolunu oynamalıdır. Yəni ailəsindən eşitdiyi mənfi, qırıcı və ya münasibəti zədələyə biləcək sözləri yumşaltmalı, lazımsız olanları isə ümumiyyətlə qarşı tərəfə daşımamalıdır. Çünki hər deyilən söz qarşı tərəfin ailəyə və ya nişanlısına olan baxışını dəyişə bilər. Bəzən bir cümlə illərlə unudulmur və münasibətin içində gizli bir inciklik kimi qalır.
Bu prosesdə əsas prinsiplərdən biri də budur: hər kəs öz ailəsini özü idarə etməlidir. Qız tərəfi öz ailəsinin, oğlan tərəfi də öz ailəsinin həddi aşan istəklərini, müdaxilələrini və narazılıqlarını tənzimləməyi bacarmalıdır. Çünki bir tərəf digərinin ailəsini birbaşa idarə etməyə çalışanda problem daha da böyüyür. Məsələn, “sənin anan belə dedi”, “sənin atan belə istəyir”, “mənim ailəm haqlıdır” kimi ifadələr münasibəti müdafiə mövqeyinə salır. Belə danışıq tərzi tərəfləri bir-birinə yaxınlaşdırmaq əvəzinə, daha çox uzaqlaşdırır. Bunun yerinə daha yumşaq, anlayışlı və ölçülü bir dil seçilməlidir. Sərhədlər qoyulmalıdır, amma bu sərhədlər kobudluqla deyil, nəzakətlə çəkilməlidir.
Maddi məsələlər də nişanlılıq dövründə ən çox gərginlik yaradan mövzulardan biridir. Ev əşyası, toy hazırlığı, yaşayış yeri, xərclər və digər məsələlərdə ailələrin fikri çox zaman ön plana çıxır. Xüsusilə maddi dəstək göstərən ailələr bəzi qərarlarda söz sahibi olmaq istəyirlər. Bu istək müəyyən mənada başa düşüləndir. Çünki insan maddi olaraq dəstək verəndə, təbii olaraq prosesin içində olmaq istəyir. Ancaq burada əsas məsələ bu vəziyyəti münaqişəyə çevirməməkdir. Gənclər həm ailələrin zəhmətini və dəstəyini qiymətləndirməli, həm də öz gələcək həyatlarının sərhədlərini qorumağı bacarmalıdırlar. Bunun üçün qarşı tərəfi ittiham etmək yox, empatiya ilə yanaşmaq lazımdır. Yəni həm valideynlərin niyyətini anlamaq, həm də nişanlı ilə birlikdə ortaq qərar vermək önəmlidir.
Bəzən isə ailələrdən biri həddindən artıq müdaxilə etməyə başlayır. Belə hallarda ən doğru addım kobud şəkildə qarşıdurmaya getmək deyil, ağıllı şəkildə məsafə qoymaqdır. Məsafə bəzən münasibət üçün həqiqətən də dərman kimidir. Amma bu məsafə qarşı tərəfi incitmədən, hörmətsizlik etmədən, görüş və danışıq sıxlığını düzgün tənzimləyərək qurulmalıdır.
Nişanlılıq dövrünü idarə etmək bəzən sadə bir münasibəti idarə etməkdən daha çox, sanki kiçik bir dövləti idarə etmək kimidir. Çünki burada hisslər, ailələr, maddi məsələlər, gözləntilər, ənənələr və gələcək planları bir-birinə qarışır. Buna görə də gənclər sadəcə emosiyalarla deyil, ağıl və səbir ilə hərəkət etməlidirlər.
Ailələr dəyərsiz deyil. Onları yox saymaq, kənara atmaq və ya münasibətləri tamamilə qoparmaq doğru yol deyil. Amma ailələrin hər sözünün də gənclərin münasibətini idarə etməsinə icazə verilməməlidir. Burada əsas məsələ tarazlığı qorumaqdır. Çöldə ailələrə qarşı hörmətli və ölçülü davranmaq, daxildə isə bir-birinə şəfqətlə yanaşmaq lazımdır. Unudulmamalıdır ki, kənardan çox müdaxilə edilən münasibətdə hüzuru qorumaq çətinləşir. Buna görə də nişanlı olan iki insan bir-birinə daha çox sahib çıxmalı, problemləri birlikdə həll etməyi öyrənməli və ailələri də incitmədən, amma münasibətlərini də qurban vermədən bu dövrü idarə etməyi bacarmalıdırlar. Əsl yetkinlik də məhz budur: həm ailəyə hörməti itirməmək, həm də qurulacaq yeni ailənin təməlini qorumaq.
