Nişanın pozulması insanın qurduğu xəyalların, etdiyi hazırlıqların və getdiyi yolun qəfil yarımçıq qalması deməkdir. Bu, həqiqətən də asan yaşanan bir hal deyil. İnsan bəzən toy və ya nikah mərhələsinə qədər gəlib çatır, amma birdən hər şey dayanır. Bu vəziyyəti sanki yolda gedərkən baş verən bir qəza kimi düşünmək olar. Necə ki, bir qəza baş verəndə saatlarla yalnız ağlamaqla kifayətlənmir, zərəri necə aradan qaldırmağın yollarını axtarırıq, bu prosesdə də insan mənəvi olaraq yenidən ayağa qalxmağın yollarını axtarmalıdır.
1. Ağrını inkar etməmək və qəbul etmək
Belə bir vəziyyətdə ilk diqqət edilməli məsələ yaşanan ağrını inkar etməməkdir. İnsanın özü də, ətrafındakılar da “heç nə olmaz”, “keçib gedər” deyərək bu ağrının üstünü örtməyə çalışmamalıdır. Çünki bu, sadə bir məsələ deyil. Burada insanın qəlbində qırılan ümidlər, yarım qalan planlar və içində yaşadığı böyük bir sarsıntı var.
Bu ağrını qəbul etmək zəiflik deyil. Əksinə, insanın öz halını düzgün tanımasıdır. Yaşanmayan, boğulan və içə atılan ağrılar zamanla insanın daxilində yığılır və gələcəkdə daha böyük psixoloji gərginliklərə səbəb ola bilər. Ona görə də insan əvvəlcə bu imtahanın ağırlığını qəbul etməli, özünə qarşı da mərhəmətli davranmalıdır.
2. Qədər şüuru və Allahın hökmünə razılıq
Mənəvi toparlanmanın əsas nöqtələrindən biri qədəri düzgün anlamaqdır. İnsan bəzən hadisəyə yalnız öz gördüyü tərəfdən baxır. Halbuki bizim görmədiyimiz, bilmədiyimiz çox şeylər var. Ola bilər ki, Allahın (c.c) qədər planında bu işin tamamlanması bizim üçün xeyirli deyildi.
Qurani-Kərimdə də bildirildiyi kimi, bəzən xeyir bildiyimiz şey bizim üçün zərərli, şər bildiyimiz şey isə bizim üçün xeyirli ola bilər. Buna görə də insan Allah haqqında pis zənnə düşməməlidir. “Niyə belə oldu?” sualında ilişib qalmaq əvəzinə, “Demək ki, nəsib deyilmiş” deyib hadisəyə qədər və təslimiyyət baxışı ilə yanaşmaq lazımdır.
Bu, insanın heç ağlamaması və heç üzülməməsi demək deyil. Sadəcə olaraq, insanın qəlbində Allaha qarşı etiraz yox, təslimiyyət olmalıdır. Çünki mömin bilir ki, Allah bəndəsi üçün ən xeyirli olanı bilir.
3. Öz dəyərini yenidən düzgün anlamaq
Bir münasibətin yarım qalması insanın dəyərsiz olduğu mənasına gəlmir. Nişanın pozulması şəxsi uğursuzluq kimi görülməməlidir. İnsan öz dəyərini bir nişana, evliliyə və ya başqa bir insanın münasibətinə bağlamamalıdır. Əlbəttə, evlilik insan həyatına gözəllik və məna qatan böyük bir nemətdir. Amma insanın əsas dəyəri onun öz şəxsiyyətində, əxlaqında, imanı və daxili keyfiyyətlərindədir. “Həyatım məhv oldu”, “bir daha heç kimlə yuva qura bilmərəm” kimi düşüncələr insanın öz dəyərini yanlış yerə bağlamasından yaranır. İnsan bilməlidir ki, bir qapının bağlanması onun həyatının bitməsi deyil. Bəzən bağlanan qapı, daha xeyirli bir qapının açılması üçün bir səbəb olur.
4. İbadəti sığınacaq limanı kimi görmək
Belə çətin dövrlərdə ibadətlər insana yük kimi yox, sığınacaq limanı kimi görünməlidir. Dua etmək, namazda halını Allaha ərz etmək, Quran üzərində düşünmək insanın ruhunu yüngülləşdirən ən mühüm mənəvi dayanacaqlardır. Bəzən insan “niyə bu qədər zəifəm?”, “niyə kifayət qədər səbirli ola bilmirəm?” deyə özünü günahlandırır. Halbuki bu dövrdə insan özünü qınamaqdan çox, mənəviyyatını gücləndirməyə çalışmalıdır. Namaz, dua və zikr insanın qəlbinə sakitlik gətirir. Çünki insan dərdini hər kəsə anlada bilməsə də, Allaha olduğu kimi aça bilir.
5. Keçmiş səhifəni bağlamaq və qul haqqına diqqət etmək
Mənəvi sağalmanın ən vacib şərtlərindən biri keçmiş səhifəni bağlamağı bacarmaqdır. Açıq qalan hər məsələ, davamlı xatırlanan hər hadisə insanın qəlbinə əlavə yük gətirir. Ona görə də insan bir müddət sonra bu mövzunu davamlı danışmaqdan, keçmişi təkrar-təkrar gündəmə gətirməkdən uzaq durmalıdır.
Ayrılıq prosesi də möminə yaraşan şəkildə olmalıdır. Qeybət, dedi-qodu, qarşı tərəfi alçaltmaq və yaşanmış şəxsi məqamları başqalarına danışmaq düzgün deyil. Münasibət bitmiş olsa belə, bir zamanlar yaşanmış hörmət və məhrəmiyyət qorunmalıdır. Çünki insan əsəbə, kinə qapıldıqca sağalma prosesi uzanır. Qəlb daha çox yorulur. Bu səbəbdən mümkün olduğu qədər halallaşmaq, qarşı tərəfə haqsızlıq etməmək və o dəftəri qəlbdə bağlamaq lazımdır.
6. Əsmai-Hüsna ilə qəlbi müalicə etmək
Qırılmış qəlbi bərpa edən ən güclü mənəvi dərmanlardan biri Allahın gözəl adlarına sığınmaqdır. İnsan bu dövrdə Əsmai-Hüsna ilə dua etməli, qəlbinin şəfasını Allahdan istəməlidir.
Ya Cəbbar — Qırılan qəlbləri bərpa edən, dağılmış halları düzəldən Allahdır. İnsan qəlbindəki qırıqlığı Onun bu adına sığınaraq təslim etməlidir.
Ya Lətif — Lütfünü bəzən hiss etdirmədən çatdıran Allahdır. İnsan bilməlidir ki, Allahın lütfü hər zaman açıq şəkildə görünməyə bilər, amma Onun mərhəməti daim bəndəsinin üzərindədir.
Ya Fəttah — Bağlanan qapılardan sonra yeni qapılar açan Allahdır. İnsan Ondan yeni xeyir qapıları, rahatlıq və gözəl bir gələcək istəməlidir.
Bu adlarla edilən dualar insana həm ümid verir, həm də qəlbin Allahla bağını gücləndirir.
7. Sosial dəstək və məsləhətləşmə
Belə zamanlarda insanın bir müddət özünə çəkilməsi başa düşüləndir. Amma bu hal uzun müddət davam etməməlidir. Çünki insan tək qaldıqca bəzən düşüncələri daha da ağırlaşır, dərdi böyüyür və çıxış yolunu görmək çətinləşir.
Ailə ilə, yaxın dostlarla və təcrübəli insanlarla danışmaq insanın yaralarını dərinləşmədən sağaltmağa kömək edir. Burada əsas məsələ hər kəslə danışmaq deyil, doğru insanlarla danışmaqdır. Əhil, anlayışlı və sirr saxlamağı bilən insanlarla məsləhətləşmək insana həm mənəvi dəstək verir, həm də hadisəyə daha sağlam baxmağa kömək edir.
8. Yeni bir nizam və gələcək baxışı qurmaq
Bu prosesin sonunda insan həyatın davam etdiyini qəbul etməlidir. “Niyə mən?” sualında ilişib qalmaq insanı daha çox yorur. Bunun əvəzinə “Bu imtahan mənə nə öyrətdi?” sualını vermək daha faydalıdır.
İnsan özünü faydalı məşğuliyyətlərlə, oxumaqla, yeni hədəflərlə və xeyirli işlərlə yenidən toparlamalıdır. Çünki bəzən ağır imtahanlar insanı dağıtmaq üçün deyil, onu daha güclü, daha yetkin və daha anlayışlı bir hala gətirmək üçün gəlir.
Nişanın pozulması həyatın sonu deyil. Bu, insan üçün çox ağır bir imtahan ola bilər, amma eyni zamanda yeni bir başlanğıcın da qapısı ola bilər. Əsas məsələ bu imtahanın altında əzilməmək, ondan dərs çıxarmaq və Allahın yardımı ilə yenidən ayağa qalxmaqdır.
Allah bizi imtahanların altında əzilənlərdən deyil, onlardan dərs alıb daha güclü şəkildə ayağa qalxanlardan etsin.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder