Evlilikdə İlk İllər

Evlilik sadəcə iki insanın bir araya gəlməsi deyil, eyni zamanda böyük məsuliyyət, səbir və idarəçilik tələb edən ciddi bir həyat mərhələsidir. İnsan ailə qurarkən sanki kiçik bir dövlətin əsasını qoyur. Bu dövlətin sağlam qurulması üçün başlanğıc dövr çox önəmlidir. Nişanlılıq, toy hazırlıqları və evliliyin ilk ayları bəzən yorucu və çətin keçə bilər. Çünki bu dövrdə iki fərqli insan, iki fərqli ailə mühiti və iki fərqli həyat tərzi bir evin içində uyğunlaşmağa başlayır. Məhz buna görə evliliyin ilk illəri daşların yerinə oturduğu ən həssas mərhələdir.

“Mən” düşüncəsindən “biz” düşüncəsinə keçmək

Evliliyin ən əsas prinsiplərindən biri insanın artıq təkbaşına deyil, həyat yoldaşı ilə birlikdə düşünməyi öyrənməsidir. Evlilikdən əvvəl insan daha çox öz istəkləri, öz vərdişləri və öz qərarları ilə yaşayır. Lakin ailə qurduqdan sonra “mən belə istəyirəm” düşüncəsi tədricən “bizim üçün doğru olan nədir?” düşüncəsinə çevrilməlidir. Bu, insanın şəxsiyyətini itirməsi demək deyil. Əksinə, iki insanın ortaq həyat mədəniyyəti qurması deməkdir. Evlilikdə qərarlar tək tərəfli yox, məsləhətlə, anlayışla və qarşılıqlı hörmətlə alınmalıdır. Çünki nikah sadəcə rəsmi bir bağ deyil, Allahın adı ilə verilən ciddi bir sözdür. Bu sözün məsuliyyəti də ailəni “biz” şüuru ilə yaşatmağı tələb edir.

Ailə münasibətləri və evin məhrəmliyini qorumaq

Evlilik yalnız iki nəfərin deyil, eyni zamanda iki ailənin də bir-birinə yaxınlaşmasıdır. Ailələrin dəstəyi böyük nemətdir. Lakin bu dəstək bəzən həddini aşdıqda evlilik üçün çətinliyə çevrilə bilər. Xüsusilə valideynlər övladlarını qorumaq, onlara kömək etmək və yol göstərmək istəyərkən bəzən yeni qurulan ailənin daxili işlərinə çox qarışa bilərlər. Burada əsas məsələ ailələri incitmədən, amma evin məhrəmliyini də qoruyaraq düzgün sərhəd qoymaqdır. Hər ailənin öz daxili dünyası, öz sirri və öz qərar sahəsi olmalıdır. Ər və arvad öz aralarında həll edə biləcəkləri məsələləri dərhal ailələrə daşımamalıdırlar. Çünki hər problem ailələrə açıldıqda, məsələ daha da böyüyə və münasibətlərdə soyuqluq yarada bilər.

Eyni zamanda qardaş, bacı və digər yaxın qohumlarla münasibətlərdə də hörmət və məsafə tarazlığı qorunmalıdır. Nə qohumluq bağları qırılmalı, nə də yeni ailənin sərhədləri pozulmalıdır. Bu tarazlıq evliliyin sağlam davam etməsi üçün çox vacibdir.

Ünsiyyətdə ittiham yox, ifadə dili olmalıdır

Ailə həyatında mübahisələr və fikir ayrılıqları ola bilər. Bu, hər evlilikdə müəyyən qədər təbii haldır. Əsas məsələ mübahisənin olub-olmaması deyil, onun necə idarə edilməsidir. Evlilikdə ən çox zərər verən şeylərdən biri ittiham dili ilə danışmaqdır. “Sən həmişə belə edirsən”, “sənin ailən belə dedi”, “sən məni anlamırsan” kimi ifadələr qarşı tərəfi müdafiəyə keçirir və problemi həll etmək əvəzinə daha da dərinləşdirir. Bunun yerinə insan öz hisslərini sakit şəkildə ifadə etməlidir. Məsələn, “bu məsələ məni incitdi”, “mən burada özümü narahat hiss etdim”, “bunu birlikdə necə həll edə bilərik?” kimi cümlələr daha sağlam ünsiyyət yaradır. Evlilikdə tərəflər bir-birinə qarşı divar hörməməli, əksinə qəlblərini açmağı bacarmalıdırlar. Çünki ailədə əsas məqsəd qalib gəlmək deyil, problemi birlikdə həll etməkdir.

Gerçəkçi gözləntilər və mükəmməllik xətası

Evlilikdə ən böyük səhvlərdən biri qarşı tərəfdən mükəmməllik gözləməkdir. Halbuki nə qadın, nə də kişi qüsursuzdur. Hər insanın zəif tərəfləri, vərdişləri, səhvləri və dəyişməsi lazım olan xüsusiyyətləri ola bilər. Ailə həyatında insan bunu qəbul etməyi öyrənməlidir.

Sıfır problemli, daim rahat, heç bir fikir ayrılığı olmayan evlilik gözləmək real deyil. Əsl hüzur problemsizlikdə deyil, problem yarandıqda onu ədalətlə, səbrlə və insanlıqla həll edə bilməkdədir. İslamın bizə öyrətdiyi ailə anlayışı da budur: səhvsiz insan axtarmaq yox, səhvlər qarşısında düzgün davranmağı bacarmaq.

Evlilikdə iki insanın tam uyğunlaşması zaman alır. Fərqli ailələrdən gələn, fərqli xarakterə sahib olan iki insanın dərhal hər məsələdə eyni düşünməsi mümkün deyil. Buna görə evliliyin ilk dövründə səbirli olmaq, tələsməmək və qarşı tərəfə zaman tanımaq lazımdır.

Məsuliyyət bölgüsü və birlikdə keyfiyyətli zaman keçirmək

Evlilikdə həyat müştərəkdir. Buna görə də məsuliyyətlər də ədalətli şəkildə bölüşdürülməlidir. Evin yükü yalnız bir tərəfin üzərində qalmamalıdır. Ər və arvad bir-birinə dəstək olmalı, yorulduqda bir-birinin yükünü azaltmağı bacarmalıdırlar. Ailə yalnız vəzifələrdən ibarət olmamalıdır. Evlilik sadəcə işləmək, ev işləri görmək, problemləri həll etmək və məsuliyyət daşımaq demək deyil. Eyni zamanda dostluq, yoldaşlıq, söhbət, gülmək, birlikdə vaxt keçirmək və xatirələr toplamaqdır. Bu səbəbdən halal və gözəl çərçivədə birlikdə keyfiyyətli zaman keçirmək çox önəmlidir. Bəzən birlikdə gəzmək, söhbət etmək, bir süfrə arxasında rahat oturmaq, kiçik bir hədiyyə almaq və ya sadəcə bir-birinə diqqət göstərmək evlilik bağını gücləndirir. Xüsusilə evliliyin başlanğıcında bu cür davranışlar ailə münasibətinin təməlini daha möhkəm edir.

Mənəvi ortaq həyat qurmaq

Ailə həyatında mənəviyyatın yeri çox böyükdür. Gündəlik həyatın sürəti, işlər, problemlər və maddi qayğılar insanı bəzən mənəvi mühitdən uzaqlaşdıra bilər. Buna görə ər və arvadın birlikdə mənəvi addımlar atması ailəni daha güclü edir. Birlikdə dua etmək, namaz qılmaq, dini və əxlaqi mövzularda söhbət etmək, faydalı bir kitab oxuyub müzakirə etmək ailə daxilində dərin bir bağ yaradır. Bu, sadəcə dini bir fəaliyyət deyil, eyni zamanda qəlblərin bir-birinə yaxınlaşmasıdır.

Əgər ailədə mənəvi tərəf zəifləyərsə, zamanla başqa problemlər də ortaya çıxa bilər. Çünki insanın ruhu qidalanmadıqda münasibətlər də quruyur. Buna görə ər və arvad bir-birinə yalnız maddi həyatda deyil, mənəvi yolda da yoldaş olmalıdırlar.

Üzr istəmək, bağışlamaq və gözəl davranmaq

Evlilikdə insan bəzən səhv edə bilər, düşünmədən danışa bilər, qarşı tərəfi incidə bilər. Bu, insan olmağın bir nəticəsidir. Əsas məsələ səhv etməmək deyil, səhvdən sonra necə davranmaqdır. “Mən haqlıyam” düşüncəsinə qapılıb inad etmək əvəzinə, lazım gəldikdə “üzr istəyirəm” deyə bilmək böyük bir fəzilətdir. Üzr istəmək insanı kiçiltmir, əksinə münasibəti böyüdür. Eyni şəkildə bağışlamağı bacarmaq da ailə həyatının ən mühüm gözəlliklərindəndir. Hər xırda məsələni böyütmək, hər sözü yadda saxlamaq və daim keçmişi xatırlatmaq ailəni yorur. Bəzən ailənin hüzuru üçün bəzi xırda qüsurları örtmək, alınqanlığı azaltmaq və daha geniş ürəkli olmaq lazımdır.

Evlilikdə kiçik yaxşılıqlar da çox böyük təsir göstərir. Bir stəkan çay gətirmək, yorğunluğu hiss etmək, ev işlərində kömək etmək, xoş söz demək, hədiyyələşmək və qarşı tərəfə dəyər verdiyini göstərmək ailə bağını möhkəmləndirir. Bunlar Peyğəmbərimizin (sav) ailə həyatında da gördüyümüz incə və gözəl davranışlardır.

Nəticə olaraq, evlilik sağlam təməllər üzərində qurulanda daha hüzurlu və bərəkətli olur. “Mən” düşüncəsindən “biz” düşüncəsinə keçmək, ailə məhrəmliyini qorumaq, düzgün ünsiyyət qurmaq, real gözləntilərlə yaşamaq, məsuliyyətləri bölüşmək, mənəviyyatı canlı saxlamaq və bağışlamağı bacarmaq evliliyin əsas sütunlarıdır. Bu sütunlar başlanğıcda düzgün qoyularsa, ailə həyatı da daha möhkəm, daha səmimi və daha uzunömürlü olar.