Unutqanlıqla Necə Mübarizə Aparaq?

Unutqanlıq insan təbiətinin ayrılmaz bir hissəsidir. Elə "insan" sözünün ərəb dilindəki "nəsy" (unutmaq) kökündən gəldiyi də deyilir. Ancaq bu xüsusiyyət hər zaman mənfi mənada dəyərləndirilməməlidir. Bəzən unutqanlıq bir nemət, bəzən isə ağır bir bəla kimi qarşımıza çıxır.

Unutqanlığın Nemət Tərəfi

Bəzən unutmaq, insanın özünü qorumaq üçün bir çıxış yolu olur. Keçmişdə yaşanmış ağrılar, iztirablar, xəyanətlər, xəstəlik zamanı çəkilən əzablar daim xatirədə qalsaydı, həyat davam etdirilə bilməzdi. Məsələn, bir ana övladını itirdikdə çəkdiyi dərd zamanla xatirəyə çevrilir və bu da unutqanlığın necə böyük bir rəhmət olduğunu göstərir. Unutmaq, həyatın çətinliklərinə baxmayaraq, davam etməyə şərait yaradır.

Unutqanlığın Bəla Tərəfi

Unudulmaması lazım olan şeylər unudulanda isə, bu xüsusiyyət artıq bir nemət deyil, ciddi bir problemə çevrilir. Xüsusilə də Allah’a qul olma vəzifəsi, halal-haram sərhədləri, dinin qoyduğu prinsiplər və insana düşən məsuliyyətlər unudularsa, bu, insanın həyatını alt-üst edə bilər.

Unutqanlığın Başlıca Səbəbləri

Unutqanlığın arxasında dayanan əsas səbəbləri ümumilikdə altı başlıq altında toplamaq mümkündür:

1. Bədən və Zəka ilə bağlı xəstəliklər: Məsələn, epilepsiya, beyin iltihabı, qaraciyər və böyrək pozuntuları, psixi xəstəliklər yaddaşı zəiflədə bilər.

2. Yuxu rejiminin pozulması: Keyfiyyətsiz yuxu, həm gündəlik həyat enerjisini azaldır, həm də yaddaşa mənfi təsir göstərir.

3. Qidalanma pozuntuları: Düzgün və sağlam olmayan qidalanma həm orqanizmi zəiflədir, həm də unutqanlığı artırır.

4. Göz, qulaq və dilin günahlarla məşğul olması: Haram olan şeylərə baxmaq, dinləmək və danışmaq yaddaşı korlayar, insanın önəmli məlumatları yadda saxlamasını çətinləşdirər.

5. Həddindən artıq stress və qəzəbə nəzarətsizlik: Həddindən artıq gərginlik və emosional qeyri-sabitlik yaddaşı zəiflədir.

6. Hədəfsizlik və iradəsizlik: Məqsədsiz və ruhsuz bir həyat yaşayan insanlar, diqqətlərini nə üzərində cəmləyəcəklərini bilmədiklərindən unutqanlıqla üzləşirlər.

Unutqanlığın Törətdiyi Mənfi Nəticələr

Əgər vaxtında tədbir görülməzsə, unutqanlıq həyatı aşağıdakı kimi ciddi şəkildə zədələyə bilər:

• Motivasiyanı yox edər və ümidsizliyə aparar: Davamlı olaraq unutqanlıq yaşayan insan, özünə inamını itirir, “məndən adam olmaz” düşüncəsi ilə şeytanın vəsvəsələrinə açıq hədəf halına gəlir.

• Həyat keyfiyyətini aşağı salar: Yaddaş zəifliyi, insanı daim nəyi unutduğunu xatırlamağa məcbur edir və bunun nəticəsində zaman itkisi baş verir.

• İnsan münasibətlərini zəiflədir: Yaxınların – ata, ana, həyat yoldaşı və dostların dediklərini unutmaq, etimadsızlıq yaradır və münasibətlərə zərər vurur.

• Ömür sərmayəsini israf etdirir: Həyat, əriməkdə olan buz parçası kimidir. Kiçik, lakin davamlı unutqanlıqlar insanın zamanını boşa aparır.

Unutqanlıqla Mübarizə Yolları

Əgər unutqanlıq bir zəiflik və ya xəstəlik səviyyəsinə çatıbsa, onun qarşısını almağın bəzi yolları mövcuddur:

1. Nizam-intizamlı həyat tərzi: Qidalanma, yuxu və hərəkətlilik sahələrindəki sabitlik insana ruhi rahatlıq və yaddaş gücü qazandırır.

2. Sevgi ilə yaşamaq: İnsan sevdiyini unutmur. Əgər bir məsələ sevdaya çevrilmişsə, o zaman o, yaddaşda möhkəmlənmiş olur.

3. Halal-haram həssaslığı: Göz, qulaq və dil haramdan qorunmalıdır. Haram vərdişlər qanı və ruhu zəhərləyir, nəticədə yaddaş zəifləyir.

4. Qeyd aparmaq: Peyğəmbərimizin (s.a.s) tövsiyəsi ilə sağ əldən istifadə etmək – yəni yazmaq. Qeyd aparmaq, təkrar etmək və məlumatları mütəmadi yeniləmək yaddaşın güclənməsinə yardım edir.

5. Zehini və qəlbi dağınıqlıqdan qorumaq: Əbu Dərdanın (r.a) “Allahım, qəlbimin dağınıqlığından məni qoru” duasında da bu həqiqət vurğulanır. Hər sahəyə qarışmaq, hər işdə olmaq istəyi zehinə və ruha yük olur. Lazımsız, mənasız biliklər faydalı olanları sıxışdırar. Bu səbəbdən də insan, faydasız elmdən Allaha sığınmalıdır.

Zehini və Qəlbi Bahar Kimi Tutmaq

Unutqanlıqla mübarizə, bir bağbanın bağını qaydaya salmasına bənzəyir. Necə ki, bağban məhsuldar torpaq üçün zərərli otları təmizləyir, torpağı havalandırır, suyu vaxtında verir və faydalı bitkilərə qayğı göstərirsə, biz də eyni qaydada zehinimizi və qəlbimizi qorumağa çalışmalıyıq. Zərərli vərdişlərdən uzaq duraraq, dəyərli məlumatları qeyd edib, zamanla təkrar edərək yaddaşımızı gücləndirə bilərik. Təmiz və nizamlı bir bağ necə ki çiçəklənirsə, qaydalı və diqqətli zehni həyat da bizə aydın və güclü yaddaş bəxş edər.

Dua edirik ki, Rəbbimiz bizə unudulmaması vacib olan həqiqətləri heç vaxt unutdurmasın - amin.